In een recente blog op logistiek.nl, stelt Walther Ploos van Amstel dat het gevaar van een piramidespel dreigt bij toepassing van supply chain financieringstechnieken zoals reverse factoring. Als argument wordt een verslechtering van de balans aangegeven, en “Bovendien stelde de huisbankier dat de debiteurenportefeuille een relatief veilig onderpand is voor de bank. Je weet nooit wat een de ondernemer met dat direct beschikbare ‘kas-geld’ doet”. Ook werd er gesuggereerd dat het gebruik van reverse factoring tot meer vreemd vermogen op de balans leidt. De kern van deze techniek is dat dit juist niet het geval is; men noemt dat ‘non-recourse’. Peter Sierat van TLN reageerde op Twitter het volledig eens te zijn met de strekking van dit artikel. Mij lijkt het dat deze bank vooral weinig vertrouwen heeft in de ondernemer, en bovendien bang is behoorlijk wat rente mist te lopen als deze ondernemer besluit om zijn financiering anders in te richten. De blog suggereert dat ook accountants blijkbaar nog niet goed op de hoogte zijn van deze technieken. Dat lijkt ons geen goede zaak, en leidt mogelijk tot niet goed geïnformeerde besluiten. Echter, ook accountants kunnen dit leren; velen gingen hen al voor.

“Geef een kind een schaar en het gevaar is dat dit kind zichzelf gaat verwonden”, lijkt de argumentatie van de huisbankier. Indien het kind goed les krijgt kan het echter uiterst creatieve ontwerpen maken door papier mooi te knippen. Het risico van de signalen van Ploos van Amstel en Sierat is dat logistieke managers opnieuw het initiatief om andere bedrijfsfuncties bij hun besluitvorming te betrekken laten lopen, en zich terugtrekken tot zuiver operationele besluitvorming.

Want het is juist operationele prestatieverbetering en risicovermindering die bereikt kunnen worden bij toepassing van supply chain financieringstechnieken zoals reverse factoring. Zo hebben meerdere bedrijven door slimme toepassing van reverse factoring hun concurrentiepositie versterkt. Caterpillar heeft reverse factoring gebruikt om zijn leveranciers financieel klaar te stomen voor de crisis. In de kapitaalgoederenindustrie kan de prestatie van een kleine groep cruciale maar financieel minder sterke leveranciers een grote impact hebben op de bottom line. Door hun liquiditeit te vergroten, kunnen ze operationeel ‘mee-ademen’ met grote fluctuaties in de capaciteitsvraag. Op deze wijze kunnen ook kleine toeleveranciers investeren en meegroeien met de toenemende vraag van de klant. De vraag blijft natuurlijk of die grote klanten vervolgens de winst volledig omzetten in langere betalingstermijnen. Slechte voorbeelden daarvan zijn er zeker. Maar de goede logistieke managers en verstandige strategen gebruiken dit juist om de leveranciers te versterken. Eén van de grote kapitaalgoederenproducenten in de Brainport geeft zelfs het volledige financiële voordeel aan zijn leveranciers; zelf neemt dit bedrijf alleen de operationele voordelen van een betere beheersing van de supply chain. Een ander bedrijf gebruikt reverse factoring in de keten om de financiële nadelen van VMI te doorbreken: opnieuw een voorbeeld waarbij een leverancier profiteert om een logistieke “innovatie” anders in te richten en ook tot financiële verbetering te laten leiden voor de toeleverancier.

Voor logistieke en andere dienstverleners die geen fysieke producten maar diensten leveren, staat supply chain financiering nog in de kinderschoenen. Maar ook zij worden nu geconfronteerd met banken die hen financieel in de greep houden, en hebben nauwelijks ruimte om te investeren in bijvoorbeeld een verhoging van de brandstofefficiency van hun voertuigen waar de klanten wel om vragen. Ons lijkt het dat hier innovatieve vormen van supply chain financiering een belangrijke rol kunnen spelen. Uit bovenstaande voorbeelden blijkt dat supply chain financiering dus heel goed gebruikt kan worden om de operationele (dus échte) prestatie te verbeteren. Hiervoor is wel een logistiek manager nodig die SCF toepassingen de juiste richting op kan sturen. Even doorstuderen dus (en bijvoorbeeld eens een masterclass bijwonen) en dan is het SCF geen piramidespel meer, maar een middel tot operationele logistieke innovaties.

Jan Fransoo is hoogleraar logistiek, Kasper van de Vliet is promovendus Supply Chain Finance, en Matthew Reindorp is Universitair docent Accounting & Finance aan de Technische Universiteit Eindhoven